>> تحلیل مسیرهای حرکت نقدینگی ۲۸۰ هزار میلیاردی پس از پایان گواهی سپرده ۳۰ درصدی >> بانک مرکزی از یازدهم بهمنماه و با انقضای دوره یکساله گواهیهای سپرده ۳۰ درصدی، سیاستهای جدیدی را تدوین کرده است که سرنوشت نقدینگی ۲۸۰ هزار میلیارد تومانی این اوراق را تعیین خواهد کرد.
این تحولی است که میتواند سرمایه را به سمت بخشهای مولد و پروژههای تولیدی هدایت نماید یا در صورت مدیریت نادرست، بازارهای مالی را با نوسانات شدید مواجه کرده و روند تورم را تشدید نماید. از نرخ ثابت به نرخ متغیر تغییر پارادایم جذب سرمایه گواهیهای سپرده ۳۰ درصدی که سال گذشته منتشر شدند، نقش محوری در خروج نقدینگی از بازارهای موازی و تقویت پایه سپردههای بانکی ایفا کردند.
ل پیشین که نرخ سود ثابت بود، در سیاست جدید نرخ سود بر اساس نرخ بازدهی داخلی (IRR) هر پروژه تعیین میشود.
این انعطافپذیری به بانکها امکان میدهد تا بر اساس پتانسیل سودآوری طرحها، از تامین مالی پروژههای تولیدی و استراتژیک پشتیبانی کنند. دیدگاه وزارت امور اقتصادی نرخ سود بر اساس خواست بانکها و پروژه عبدالناصر همتی، وزیر امور اقتصادی و دارایی، در حاشیه جلسه هیات دولت تأکید کرد که این گواهی سپرده ماهیت عمومی ندارد و نرخ سود آن با دقت بر اساس هر پروژه مشخص میشود.
فرصتها تقویت تولید و جلوگیری از رکود با توجه به بازدهی دلنشین و ریسک پایین این اوراق، سیاست جدید میتواند به جذب نقدینگی سرگردان و تقویت بخش تولیدی منجر گردد. هدایت صحیح این منابع میتواند از شکلگیری رکود در بازارهای دیگر پیشگیری کرده و ثبات مالی را در اقتصاد تضمین نماید. اگر مدیریت بهینهای بر روی تخصیص این منابع حاکم باشد، شاهد رونق پروژههای زیرساختی و استراتژیک خواهیم بود.
چالشها و ریسکها هشدار کارشناسان اقتصادی با وجود مزایا، کارشناسان از پیامدهای منفی احتمالی بر بخشهای دیگر اقتصاد ابراز نگرانی کردهاند.
همچنین، در صورتی که بخش قابل توجهی از نقدینگی به سمت این گواهیها سوق یابد، احتمال بازگشت بخشی از این سرمایه به بازارهای سرمایهگذاری (مانند بورس) وجود دارد که میتواند نوسانات و افزایش ریسک را در پی داشته باشد. سناریوهای پیشبینی شده برای مسیر حرکت نقدینگی با در نظر گرفتن شرایط اقتصادی کشور، تحریمها، ریسکهای سیاسی و روند بازارها، نقدینگی آزادشده از گواهیهای ۳۰ درصدی به احتمال زیاد به سمت چند مقصد محدود هدایت خواهد شد ۱.
صندوقهای سرمایهگذاری بورسی و بانکی (ریسکپذیری پایین) این صندوقها به عنوان اولین پناهگاه امن برای نقدینگی عمل میکنند. بسیاری از سرمایهگذاران ترجیح میدهند داراییهای خود را در صندوقهای با ریسک پایین و نوسان کم نگهداری کنند. اگرچه نرخ سود موثر این صندوقها در حال حاضر پایینتر از ۳۰ درصد است، اما اخیراً برخی از آنها نرخهای سود رقابتیتری را برای جذب سپردهگذاران اعلام کردهاند. ۲.
بازارهای ارز، طلا و رمزارز در شرایط تورمی و بیثباتی، سرمایهگذاران به طور سنتی به سمت داراییهایی رو میآورند که قدرت حفظ ارزش در برابر افت قدرت خرید پول ملی را دارند. رشد قابل توجه نرخ ارز و طلا در ماههای اخیر، اشتها برای حضور در این بازارها را تشدید کرده است و میتواند بخش قابل توجهی از نقدینگی را به خود اختصاص دهد. ۳.
کرادفاندینگ و تأمین مالی جمعی با رشد اکوسیستم استارتاپها و نیاز فزاینده به سرمایه برای نوآوری، پلتفرمهای کرادفاندینگ میتوانند مقصد جدیدی برای نقدینگیهای سرگردان، به ویژه سرمایهگذاران کوچک و متوسط که به دنبال بازدهی بالاتر هستند، فراهم آورند. ضرورت نظارت شفاف و مدیریت هوشمند اجرای موفق این سیاستها مستلزم نظارت دقیق، شفاف و موثر از سوی بانک مرکزی به عنوان نهاد ناظر است.
اگر فرآیند انتشار گواهیهای جدید و هدایت نقدینگی به پروژههای واقعاً مولد با شفافیت کامل انجام نشود، خطر بروز نوسانات شدید در بازارهای مالی و تشدید تورم رو به افزایش خواهد بود. چالش اصلی پیش رو، اطمینان از آن است که این ۲۸۰ هزار میلیارد تومان به موتور رشد اقتصاد (تولید و اشتغال) متصل میشوند، نه به چرخههای مضاربهای. >>