>> تحلیل مقاطعی ۵ صنعت منتخب بازار سرمایه در اسفند ۱۴۰۳؛ ماشین ۲۰٪ رشد، فلزات و شیمیایی با افت مواجه >> دادههای تازه منتشرشده از سوی اداره میزهای صنعت و رتبهبندی ناشران سازمان بورس و اوراق بهادار، تصویری متفاوت از عملکرد ۵ صنعت کلیدی بازار سرمایه در مقایسه سالانه اسفند ۱۴۰۳ با اسفند ۱۴۰۲ ترسیم کرده است.
بر اساس این آمارها، صنعت ماشینسازی با رشد ۲۰ درصدی و صنعت استخراج کانههای فلزی با افزایش ۶ درصدی، تنها بخشهایی بودهاند که در مقیاس سالانه افزایش تولید داشتهاند. در مقابل، صنایع فلزات اساسی، فرآوردههای نفتی و مواد شیمیایی با افتهای متفاوتی روبرو شدهاند که عمده دلایل آن به ناترازی انرژی و محدودیتهای تغذیه گاز و برق برمیگردد.
صنعت ماشینسازی؛ پیشرو با رشد ۲۰ درصدی در مقیاس سالانه مقدار تولید در صنعت ماشینسازی از ۸۳ هزار و ۷۹۹ دستگاه در اسفند ۱۴۰۲ به ۱۰۰ هزار و ۲۰۲ دستگاه در اسفند ۱۴۰۳ رسیده است که نشاندهنده رشد ۲۰ درصدی در مقایسه سالانه است. بررسی روال فصلی نیز حاکی از آن است که با صدور مجوز افزایش نرخ اظهارشده، تولید در فصل زمستان ۱۴۰۳ نسبت به پاییز ۱۴۰۳، ۱۷ درصد افزایش یافته است.
با این حال، در مقایسه ماهانه، تولید اسفند ۱۴۰۳ نسبت به بهمن ۱۴۰۳، ۴ درصد کاهش داشته است. بیشترین سهم در افزایش سالانه مربوط به نمادهای گروه سورن با افزایش ۱۹ هزار و ۶۵۲ دستگاهی (۵۱ درصدی) در تولید تارا، و خپارس با رشد ۳۷ درصدی در ساینا S و ۲۷ درصدی در سهند بوده است. موتور اصلی این رشد، مجوز افزایش قیمت فروش خودروها بوده که انگیزه خودروسازان را برای افزایش خطوط تولید فراهم آورده است.
فلزات اساسی؛ قربانی ناترازی انرژی با افت ۳ درصدی سالانه تولید در صنعت فلزات اساسی از ۲ میلیون و ۱۸۳ هزار و ۸۷۹ تن در اسفند ۱۴۰۲ به ۲ میلیون و ۱۲۶ هزار و ۲۵۶ تن در اسفند ۱۴۰۳ کاهش یافته، که معادل افت ۳ درصدی سالانه است. این صنعت به عنوان بزرگترین مصرفکننده برق (به دلیل روش قوس الکتریک) و یکی از کلانمصرفکنندگان گاز، مستقیماً تحت تأثیر سیاستهای مدیریت تقاضای انرژی قرار دارد.
گزارش که قطع برق صنایع در فصول گرم و محدودیت گاز در فصول سرد، از راهکارهای وزارت نیرو و شرکت ملی گاز بوده است. این محدودیتها باعث شده تولید در زمستان ۱۴۰۳ نسبت به پاییز ۱۴۰۳، ۱۶ درصد کاهش یابد. کارشناسان معتقدند در صورت عدم وجود این اختلال انرژی، امکان صادرات بیشتر و ارزآوری بالاتر برای کشور مهیا میشد.
استخراج کانههای فلزی؛ رشد ۶ درصدی سالانه اما افت فصلی مقدار استخراج کانههای فلزی از ۶ میلیون و ۵۹۲ هزار و ۳۴۴ تن در اسفند ۱۴۰۲ به ۶ میلیون و ۹۹۷ هزار و ۹۲ تن در اسفند ۱۴۰۳ رسیده، که نمایانگر رشد ۶ درصدی در مقایسه سالانه است. با این حال، از منظر فصلی، تولید زمستان ۱۴۰۳ نسبت به پاییز ۱۴۰۳، ۵ درصد افت داشته است.
مجموع تولید سالانه در ۱۴۰۳ معادل ۸۶ میلیون و ۶۳۶ هزار و ۲۲۷ تن ثبت شده که با افزایش ۰.۴۵ درصدی نسبت به ۱۴۰۲، رکورد ۵ ساله تولید این صنعت محسوب میشود. گزارش به تأثیر عوارض صادراتی در سال ۱۴۰۱ بر افت تولید آن سال اشاره دارد، در حالی که روند کلی در سال ۱۴۰۳ مثبت بوده است.
فرآوردههای نفتی؛ رکورد ۵ ساله تولید با رشد جزئی تولید فرآوردههای نفتی از ۵ میلیون و ۹۳۹ هزار و ۴۷۱ مترمکعب در اسفند ۱۴۰۲ به ۵ میلیون و ۹۴۵ هزار و ۴۷ مترمکعب در اسفند ۱۴۰۳ افزایش اندکی (کمتر از ۱ درصد) داشته است. نکته قابل توجه، ثبت بیشترین میزان تولید سالانه در ۵ سال اخیر مربوط به سال ۱۴۰۳ است، در حالی که کمترین میزان مربوط به سال ۱۳۹۹ (دوران کووید) بوده است.
بیشترین تولید فصلی در بهار ۱۴۰۳ و کمترین در بهار ۱۳۹۹ رخ داده است. افزایش ظرفیت پالایشگاهها از جمله نماد شپنا با بهرهبرداری از واحدهای جدید، عامل اصلی افزایش تدریجی تولید در سالهای اخیر شناخته شده است. نرخ جهانی نفت در ۱۴۰۱ به میانگین ۱۰۰ دلار بر بشکه (به دلیل جنگ اوکراین) و در ۱۳۹۹ به ۴۱ دلار (به دلیل کووید و جنگ قیمتی) رسیده بود.
صنعت شیمیایی؛ سنگینترین افت با کاهش ۱۷ درصدی سالانه صنعت مواد و محصولات شیمیایی با افت ۱۷ درصدی، بدترین عملکرد سالانه را در میان ۵ صنعت مورد بررسی داشته است. تولید از ۳ میلیون و ۶۹۱ هزار و ۹۸۶ تن در اسفند ۱۴۰۲ به ۳ میلیون و ۶۹ هزار و ۸۵۰ تن در اسفند ۱۴۰۳ کاهش یافته است. این افت در مقایسه ماهانه (۲ درصد نسبت به بهمن) و فصلی (۲۰ درصد نسبت به پاییز) نیز تکرار شده است.
عوامل اصلی این افت شامل موارد زیر میشود نماد زاگرس تداوم مسدودیت حسابداری بانکی، محدودیت تامین گاز اکسیژن، قطعی گاز خوراک و مشکلات تحریمی در فروش و حمل محصول (افت ۹۶ درصدی). نماد خراسان توقف کامل واحدهای کریستال ملامین، آمونیاک و اوره از آذرماه به دلیل برودت هوا و کمبود فشار گاز (افت ۷۳ درصدی). واحدها در اواخر اسفند مجدداً راهاندازی شدهاند. نمادهای شیراز و مارون به ترتیب با افت ۱۸ و ۷ درصدی در تولید.
خلاصه اینکه، در حالی که صنعت ماشینسازی با حمایتهای قیمتی و استخراج کانههای فلزی با تقویت زیرساختها، روند صعودی داشتهاند، سه صنعت استراتژیک فلزات اساسی، نفت و شیمیایی همچنان اسیر چالشهای انرژی و زیرساختی هستند که مانع تحقق پتانسیل واقعی تولید و صادرات آنها شده است. >>