«زل زدن» مدلی از تشنج که والدین آن را جدی نمی‌گیرند

به نقل از بهداشت نیوز، زل زدن به یک نقطه همراه با علایم متغیری چون‌عدم عکس العمل به اطرافیان، عق زدن، شل شدن عضلات، بی‌هوشی مختصر زمان همانند به خواب، گرفتگی صدا و…، مثالهایی از علایمی می باشند که توسط برخی خانواده‌ها گزارش و از نظر پزشکان معالج، تشنج برداشت شده اند. برخی‌ها فکر می‌کنند که تشنج فقط در تاثییر تب رخ می‌دهد، به این علت خارج از شرایط تب و بیماری، وقوع تشنج را برای فرزندانشان متصور نمی‌شوند، درحالیکه این نیز همانند الزام بر انقباض و لرزش اندام‌ها در تشنج، یک باور غلط است و نباید با این باورها، از اصل اتفاق غافل شد. در اینجا با چند خانواده که توانایی تشنج فرزندانشان را داشته اند، همراه شده ایم، تا بیشتر از پیش نسبت به تشنج با علامت خیرگی چشم آشنا شوید. 

اشتباهات رایج والدین در تشخیص تشنج کودکان 

سارا قاسمی مادر کودکی ۲ ساله، با توانایی‌ای که خود در عرصه دارد، توضیح می‌دهد: «زمان خواب ظهر پسرم می بود و مشغول تکان دادن او روی پایم می بود اما پسرم چشم‌هایش را نمی‌بست، فکر کردم در حال مقاومت برای خوابیدن است اما همسرم که کنار ما دراز کشیده می بود، فهمید زل زدن وعدم عکس العمل پسرمان شد و یک دفعه از جا برخاست و بچه را از روی پایم بلند کرد. نمی‌دانستم چه اتفاقی افتاده اما پسرم درحال سرفه و عق زدن می بود و سپس دست و پایش کاملا شل شد، درست همانند حالت بیهوشی؛ همسرم پشت سر هم به پشت او ضربه می‌زد، تا این که سپس از چندثانیه، چشم‌هایش را باز کرد. خودمان فکر می‌کردیم چیزی در گلویش مانده و حالت خفگی به او دست داده اما هم متخصص اطفال و هم فوق تخصص مغز و اعصاب، تشخیص تشنج دادند.» 

تشنج در کودکان بعضی اوقات فقط با خیرگی چشم و عدم عکس العمل به اطراف همراه است

سجاد بخشوده نیز از توانایی خود در رابطه پسر ۴ساله‌اش می‌گوید: «صبح هنگامی دیدم پسرم بیدار شده، بالای سرش رفتم تا با یک سلام و احوالپرسی همیشگی، او را از تخت پایین بیاورم که فهمید شدم درحال عق زدن است. او را درآغوش گرفتم و با فکر این که بیمار شده، فورا او را به سرویس بردم. مدام عق می‌زد اما چیزی از گلویش خارج نمی‌شد. خودش بدون پشتیبانی روی پاهایش ایستاده و به یک نقطه زل زده می بود و هرچقدر مادرش او را صدا می‌زد، پاسخی نمی‌داد. هنگامی سپس از چند دقیقه به صدای مادرش عکس العمل نشان داد، کاملا بی‌حال می بود اما مقداری بعدتر به حالت عادی برگشت. فکر کردیم حتما خواب‌آلود بوده و چیزی در گلویش گیر کرده که یقیناً دور و بری‌هایمان نیز همین نظر داشتند و می‌انها گفتند اکنون یکبار اینطور شده و نیاز به پیگیری ندارد! اما پزشکان معالج تشخیص تشنج دادند و نوار مغزی هم این تشخیص را تایید کرد.» 

آنچه خواندید، علایمی از تشنج با مدل زل زدن به یک نقطه است که امکان پذیر از نگاه تعداد بسیاری والدین و به جهت تعریف نادرستی که از تشنج دارند (انقباض و لرزش اندام ها)، تشنج برداشت نشود و آن‌ها را از مسیر درمان دور کند، اما آنچه مسلم است این که هرنوع اتفاق غیرعادی در کودکان اکنون بنا به تشنج یا هر بیماری فرد دیگر، نیاز به بازدید پزشکی دارد و نباید بی اعتنا از کنار آن گذشت. 

تشنج را باور و از عوارض آن پیشگیری کنید

در همین جهت، دکتر حمیدرضا سماکوش متخصص اطفال می‌گوید: «زل زدن به یک نقطه وعدم عکس العمل به محرک‌های بیرونی، نشانه‌ای از تشنج است اما متاسفانه زیاد از خانواده‌ها نمی‌خواهند وقوع تشنج در فرزندانشان را بپذیرند و اصلا داخل پروسه درمان نمی‌شوند اما مساله اینجاست که تشنج کنترل نشده در کودکان و تکرار آن می‌تواند صدمه‌های مغزی به همراه داشته باشد و درحالیکه خانواده‌ها فکر می‌کنند فرزندشان در صحت سلامت است، تبدیل افت سطح یادگیری در دوران مدارس بشود. با این تفاسیر پیشنهاد ما به پدر و مادرها این است که درصورت ابراز علایم مشکوک، بدون هرگونه مقاومتی در برابر گمان تشنج فرزندان خود حتما به پزشک مراجعه کرده و عمل های درمانی را بلافاصله اغاز کنند.» 

روال درمان کودکان مبتلا به تشنج باید در اسرع زمان اغاز بشود

لزوم دارودرمانی حتی سپس از یکبار تشنج

این چنین دکتر انوری فوق تخصص مغز و اعصاب کودکان و نوجوانان می‌گوید: «اگر علایم تشنج حتی برای یکبار در کودکی مشاهده بشود، باید دارودرمانی را اغاز کرد. این چنین نوار مغزی از کودک گرفته می‌بشود که اگر مشکلی در نوار مغز وجود داشته باشد، داخل فاز دیگر بازدید‌ها یعنی‌ام آر آی، آزمایشات تخصصی و… می‌شویم تا اگر مشکلی در مغز همچون ضایعه، ضربه، بیماری‌های عرصه‌ای و یا ژنتیکی وجود دارد، اشکار و روال درمان تکمیل بشود. یقیناً بعضی اوقات هم به رغم همه بازدید ها، علت تشنج اشکار نمی‌بشود اما دارو درمانی ادامه اشکار می‌کند تا بهبودی حاصل بشود؛ به این علت تحت هیچ شرایطی نباید کودک را به حال خودش رها کرد و ملزوم است روال درمان بطور منظم و زیر نظر متخصص جستوجو بشود.» 

توکل و صبوری راهی به سوی درمان

لطفا اکنون که با این مدل از تشنج آشنا شدید، نسبت به رفتارهای غیرعادی فرزندان‌تان بی اعتنا نباشد و از عوارض احتمالی پیشگیری کنید. احتمالا باور این که کودکتان در زمره بیماران تشنجی قرار دارد، سخت و دردناک باشد اما خوب است بدانید که تشنج به گفتن یک بیماری شایع در بین کودکان به حساب می اید و در زیاد تر موارد نیز درمان می‌بشود. ضمنا در صورت درگیری با این بیماری، اسایش خود را نگه داری کنید برای داشته باشید که این نیز یکی دیگر از امتحانات الهی است که قطعا شما والدین با صبر و توکل، پیروز آن خواهید می بود. همانطور که در تفسیر آیه ۲۸ سوره مبارکه انفال آمده است: «بدانید اموال و اولاد شما وسیله آزمایش است و پاداش عظیم (برای آن‌ها که از مسئولیت امتحان برآیند) نزد خدا است.»