چرا حال بورس خوب است، ولی اقتصاد نه؟!_راسخ

به گزارش خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم، جهش ۵۰درصدی ارز نیما تا نزدیک به ۶۰ هزار تومان طی نزدیک به ۶ ماه تازه و شدت گرفتن آن با حذف سقف سامانه نیما، به‌شدت تبدیل جهش شاخص کل بازار اندوخته شده است.

بازدید‌ها مشخص می کند شاخص کل بازار اندوخته از ابتدای آبان ماه تا کنون نزدیک به ۴۰ درصد رشد داشته است، گفتنی است رشد ۴۰درصدی شاخص کل معادل رشد حدودی ۷۵درصدی در سهام شاخص‌ساز بازار است.

بورس دماسنج اقتصاد است؟

برخی کارشناسان اعتقاد دارند؛ بورس به‌گفتن دماسنج اقتصاد عمل می‌کند و تغییرات آن نشان‌دهنده حالت کلی اقتصاد یک سرزمین است. به‌طورکلی رشد یا کم شدن بورس می‌تواند نمایانگر عوامل زیر باشد:

رشد اقتصادی: افزایش شاخص بورس طبق معمولً نشان‌دهنده رشد تشکیل و سودآوری شرکت‌ها است.

تورم و نرخ منفعت: بورس به تغییرات این شاخص‌ها حساس است و عکس العمل مشخص می کند.

مطمعن اندوخته‌گذاران: رشد بورس نشان‌دهنده خوش‌بینی به آینده اقتصاد و سیاست‌های سرزمین است.

اگرچه بورس بازتابی از سلامت اقتصادی و انتظارات آینده جامعه است، اما مسئله‌ای که وجود دارد این است که از همه موارد بالا جز در معدود سال‌هایی بورس تهران مدام نشان‌دهنده تورم جاری و انتظار‌ها برای ورود به موج تورمی آینده بوده است چرا که طبق معمولً ناظر رشد اقتصادی قابل‌توجهی در اقتصاد ایران حداقل در دهه ۹۰ نبوده‌ایم.

به‌بیانی دیگر احتمالا در اقتصادهای باثبات، بورس را بتوان به‌گفتن دماسنج اقتصاد برداشت کرد، اما در اقتصاد ایران بورس دماسنج وارونه اقتصاد است، چرا که هر زمان تورم در حال اوج‌گیری است بورس تهران نیز اغاز به رشد‌می کند و در شرایطی که شاخص‌های کلان اقتصاد ارامش نسبی را توانایی می‌کنند، بورس با نزول روبه رو می‌شود.

چرا حال بورس خوب شد؟

به‌طورکلی عقب‌نشینی از سیاست‌های تثبیتی و پیروی سیاست‌های ارزی از بازار آزاد، علت مهم رشد بازار سهام در این زمان است، این چنین حذف ارز نیمایی و انتقال معامله های ارزی به سامانه توافقی تأثیر قابل‌توجهی بر بازار اندوخته داشته است.

این عمل، که با مقصد تک‌نرخ‌سازی نرخ ارز انجام شد، جذابیت‌های صنایع بالادستی و خام‌فروش بورسی را به‌شدت افزایش داده است، به‌حرف های کارشناسان، شرکت‌های صادرات‌محور از این تحول سود برده‌اند چون نرخ تسعیر ارز افزایش یافته و درآمدهای آنها رشد کرده است، این کار به دلنشین‌تر شدن سهام این شرکت‌ها و در نتیجه رشد شاخص بورس منجر شده است.

به‌حرف های کارشناسان بانک مرکزی، حذف نیما به‌گفتن یکی از عمل های کلیدی سیاست‌های ارزی، شرایط را برای تک‌نرخی شدن ارز تسهیل و چشم‌انداز مثبتی برای بازار اندوخته به وجود اورده است.

چه‌افرادی از رشد بورس سود می‌برند؟

مطابق آمار غیررسمی نزدیک به ۷ هزار نفر (حقیقی) در بازار سهام اندوخته‌ای بین ۱۰ تا ۱۰۰ میلیارد تومان دارند و تعداد افرادی که پرتفوی بالای ۱۰۰ میلیارد تومانی در بازار سهام دارند، نزدیک به ۷۰۰ نفر است، به این علت مابقی کدهای سهامداری صادرشده اندوخته‌ای زیر ۱۰ میلیارد تومان در بازار سهام دارند.

در حالی که تعداد کل کدهای سهامداری صادرشده در بازار اندوخته در آخر سال ۱۴۰۲ به نزدیک به ۶۰ میلیون رسیده است، در این بین، تعداد کدهای معاملاتی اشخاص حقیقی فعال در بازار اندوخته، در بازه وقتی یادشده، از نزدیک به ۷.۷ میلیون نفر به ۳۹.۵ میلیون نفر رسیده است، این چنین، تعداد کدهای غیرفعال در دی ماه سال ۱۴۰۲ معادل ۲۰.۳ میلیون نفر بوده است،
به این علت می‌توان این‌طور او گفت که اکثریت مردم چندان نفعی از افتوخیزهای بازار سهام نمی‌برند.

چرا حال اقتصاد خوب نیست؟

پا بعد کشیدن دولت از سیاست‌های تثبیتی خود تا قبل از رساندن نرخ تورم به میانگین بلندمدتش یکی از هزاران سؤالاتی است که این روزها نه‌تنها برای مردم بلکه برای برخی از مسئولان اقتصادی اسبق نیز پیش آمده است.

نوبخت رئیس سازمان برنامه و بودجه دولت یازدهم در یادداشتی خطاب به رئیس جمهور با اشاره به پچ پچ‌های برگشت موج‌های تورمی نوشت: با وجود آگاهی حضرت‌عالی از سه سال سختی تورم بالای ۴۰درصدی به مردم (ناشی از همبستگی نرخ تورم با نرخ‌های ارز آزاد و ترجیحی) چرا برتری مهار تورم در این چنین شرایطی از دستور کار دولت شما خارج شده است؟

به‌طورکلی افزایش نرخ ارز که کارشناسان نزدیک به دولت مقصد از آن را تک‌نرخ‌سازی ارز و جمع کردن رانت‌ها گفتن می‌کنند، سیاستی است که مشخصاً تبدیل افزایش نرخ ارز در بازار غیررسمی به بیشتر از ۷۶ هزار تومان شده است.

تعداد بسیاری از کارشناسان اقتصادی این عمل را در شرایط تورمی جاری سرزمین شتاب‌زده و غیرمنطقی می‌دانند، منتقدان بر این باورند که حذف ارز نیمایی بدون برنامه‌ریزی دقیق، می‌تواند به جهش ارزی و افزایش هزینه‌های وارداتی منجر شود. در شرایطی که سرزمین با تورم مزمن روبه رو است، این عمل امکان پذیر سختی بیشتری بر قیمت کالاها و خدمات وارداتی داخل کند.

برخی از تحلیلگران اعتقاد دارند که سیاست‌های بانک مرکزی از سال ۱۴۰۱، بعد از جهش ارزی ناشی از تلاش برای تک‌نرخی کردن ارز، با رویکرد تثبیت ارزی تعریف شده می بود، با این حال، تصمیم تازه مشخص می کند که این رویکرد تحول کرده و مسیر افزایش نرخ ارز رسمی و وابستگی به سازوکارهای جدیدی همانند بورس در پیش گرفته شده است.

انتهای مطلب/+