هفت دارویی که فکرش را نمی‌کنید خوردن بی‌رویه آن‌ها مشکل‌ساز شود_راسخ

به گزارش بهداشت نیوز باید قبول کنیم که ما ایرانی‌ها دارو زیاد مصرف می‌کنیم و حتی اگر به آنها دست نزنیم، باید چند ورق از هر کدام در یخچال و کشوی کابینت ما باشد. ژلوفن، نوافن، استامینوفن کدوئین، دیازپام، لورازپام، دایمیتیکون، شیاف و زیاد از داروهای دیگر که فکر می‌کنیم ملزوم است برای روز مبادا در خانه باشد.

تعدادی از داروها نیازی به نسخه ندارند و شما با مراجعه به داروخانه می‌توانید آنها را تهیه کنید. این داروها، داروهای OTC یا Over the Counter Drug نام دارند. دسته‌ فرد دیگر از داروها نیازمند نسخه پزشک می باشند اما تعداد بسیاری از داروخانه‌ها طبق معمول آنها را هم بدون نسخه در اختیار افراد می‌گذارند. داروهایی که مصرف بی‌رویه آنها می‌تواند عوارض بسیاری برای سلامت داشته باشد و سلامت شما را در معرض خطر قرار دهد.

آیا مُجازیم داروهای OTC را خودسرانه مصرف کنیم؟

دکتر بابک پورقلیچ، پزشک عمومی در گفتگو با همشهری به نکات جالبی درمورد مصرف داروهای OTC اشاره می‌کند که دانستن آنها احتمالا علتشود که دست از مصرف بی‌رویه و طویل‌زمان داروها برداریم و به سلامت خود اهمیت دهیم.

دکتر پورقلیچ می‌گوید: مصرف خودسرانه داروهای OTC بستگی به بیماری ما دارد. اگر بیماری سبک باشد که طبق معمول دچارش می‌شویم و اولین بار نیست، همانند سردرد همیشگی، سرماخوردگی همیشگی، آلرژی و آبریزش بینی همیشگی، درد قاعدگی همیشگی و از این قبیل که قبلا پزشک اجازه داده که در این چنین مواقعی داروهای خاصی را برای تسکین درد منفعت گیری کنیم، می‌توانیم در حد ۴۸ ساعت آنها را مصرف کنیم. اما اگر سپس از ۴۸ ساعت و حداکثر ۷۲ ساعت علائم رفع نشد، یا تشدید شد یا علائم فرد دیگر به آن اضافه شد که همانند علائم همیشگی نیست، باید حتما به پزشک مراجعه کنیم و خودسرانه مصرف داروها را ادامه ندهیم. برای مثال اگر سردردی داریم که هرچقدر هم قرص می‌خوریم، خوب نمی‌شود، قاعدتا باید مصرف خودسرانه دارو را قطع و به پزشک مراجعه کنیم.

داروخانه‌ها به فروشگاه تنزل اشکار کرده‌اند

این پزشک عمومی می‌گوید: در کشورهای دیگر هم یک سری داروها می باشند که در فروشگاه‌ها اراعه خواهد شد و مردم می‌توانند بدون نسخه، آنها را خریداری کنند اما در ایران، الان مشکل فقط داروهای OTC نیست. مشکل ما داروهایی می باشند که در قالب OTC به مردم اراعه خواهد شد. همانند آزیترومایسین، دیازپام، سفکسیم و … . یا دارویی که همیشه مصرف می‌کنیم را می‌بریم به داروخانه نشان می‌دهیم و می‌گوییم من همیشه این را مصرف می‌کنم و داروخانه هم بدون نسخه آن را به شما می‌دهد. یعنی داروخانه در سرزمین ما جایگاه و مقام فروشگاه را اشکار کرده است. در حالی که ساختار و کارکرد فارمِسی که تنها تعدادی از داروهای OTC را در اختیار دارد، با دراگ‌استور متفاوت است. اما اینجا داروخانه‌ها همانند فارمِسی‌ها عمل می‌کنند.

مصرف آنتی‌بیوتیک برای یک ویروس ساده؟

دکتر پورقلیچ به یک مسئله زیاد مهم اشاره می‌کند و می‌گوید: زیاد از اوقات گلودرد شما امکان پذیر برای یک میکروب یا ویروس ساده باشد. بهبود این ویروس ساده یک روندی دارد؛ برای مثال ۳ تا ۵ روز طول می‌کشد و سپس علائمش از بین می‌رود. اما هنگامی شما برای بهبود آن آنتی‌بیوتیک مصرف می‌کنید، میکروب‌های ساده را هم از بین می‌برید و به میکروب‌های خطرناک‌تر و مقاوم تر زمان جولان می‌دهید و دوره درمان‌تان هم طویل‌تر می‌شود.

او می‌گوید: یقیناً آنتی‌بیوتیک‌ها OTC نیستند اما مقدار مصرف آنها در سرزمین زیاد بالا است و زیاد‌ها خبر ندارند که چه عوارض بسیاری دارند. تعداد بسیاری‌ از افراد برای کوچک‌ترین مشکل همانند گلودرد یا داشتن خلط، آنتی‌بیوتیک مصرف می‌کنند! در حالی که آنتی‌بیوتیک اصلا روی عفونت اثری ندارد. فقط امکان پذیر در شما مقاومت دارویی تشکیل کند. یعنی اگر شما بعدها عفونت روده، عفونت گوش یا عفونت سینوس بگیرید، دیگر بدن شما به آن آنتی‌بیوتیک جواب نخواهد داد و دربرابرش مقاومت خواهد کرد و شما ناچار می‌شوید آنتی‌بیوتیک نیرومندتری مصرف کنید که آن هم تبعات و عوارض خاص خود را دارد.

این ۷ دسته دارو را بی‌رویه نخورید

دکتر پورقلیچ در ادامه گفتگو درمورد عوارض مصرف بی‌رویه و طویل‌زمان ۷ داروی OTC و غیر OTC توضیحاتی می‌دهد که دانستن آنها زیاد الزامی است.

استامینوفن کدئین؛ ایرانی‌ها استامینوفن کدئین را زیاد مصرفش می‌کنند و فکر می‌کنند خطری هم ندارد. ما بیمار داشتیم که روزی ۲ بسته استامینوفن کدئین مصرف می‌کرد و دیگر صاحب کبد سالمی نبوده است. استامینوفن اگر بیشتر از دوز مجاز مصرف شود، داروی زیاد مضری برای کبد است. کدئین آن هم اگر بیشتر از ۳ روز مصرف شود، هم وابستگی تشکیل می‌کند و هم علتاز بین رفتن سلول‌های کبدی می‌شود.

ژلوفن و ایبوپروفن؛

این دو دارو جزو مسکن‌های غیر استروئیدی می باشند و با اهمیت ترین عوارض‌شان عوارض گوارشی است. اگر این ۲ دارو را طویل مصرف کنید یا اگر عرصه بیماری‌های گوارشی داشته باشید، امکان پذیر بیماری گوارشی شما تشدید شود. برخی از افراد برای بیماری قلبی‌شان داروهای فرد دیگر همانند آسپرین هم مصرف می‌کنند. این افراد اگر پروفن مصرف کنند، رقت خون‌شان زیاد تر می‌شود و امکان پذیر مستعد خونریزی شوند. به خصوص افرادی که فشارخون دارند و فشارخون آنها کنترل‌نشده است. در زیاد از اوقات یک خونریزی کوچک با مصرف این داروها امکان پذیر به یک خونریزی گسترده مغزی تبدیل شود.

ژلوفن و پروفن برای تسکین درد قاعدگی؛

ژلوفن و پروفن چون خون را رقیق می‌کنند، امکان پذیر که مقدار خونریزی را زیاد تر کنند. درد را از بین می‌برند اما مقدار خونریزی را افزایش خواهند داد. طبق معمول پزشکان این ۲ دارو را برای افت درد قاعدگی زیاد تجویز نمی‌کنند. امکان پذیر ترکیبی تجویز کنند. برای مثال نوافن تجویز می‌کنند که ترکیبی از دوز پایین پروفن، استامینوفن و کافئین است. نوافن هم تاثییر تسکینی دارد و هم عوارضش کمتر است.

شیاف؛

شیاف، یک شکل از داروی OTC غیر استروئیدی است همانند دیکلوفناک، ناپروکسن، استامینوفن و … . خود شیاف امکان پذیر در برخی افراد در محل ورودش تاثییر تحریکی بر جا بگذارد. غیر از این، عوارض شیاف دقیقا همانند داروی خوراکی آن است. عوارضی همانند خونریزی معده و روده ، مشکلات کلیوی و بدتر شدن مشکلات قلبی به خصوص در سالمندان.

سدیم کلراید؛

سدیم کلراید به خودی خود عوارضی ندارد. مگر این که حس کنید با مصرف آن دچار خشکی زیاد بینی، تحریک‌پذیری بینی، افزایش التهاب بینی، درد در گونه‌ها شده‌اید. در غیر این صورت مشکلی ندارد.

اشک مصنوعی؛

مصرف اشک مصنوعی طبق معمول منعی ندارد اما بهتر است با تجویز پزشک باشد. چون امکان پذیر چشم‌های شما مشکلی همانند التهابی داشته باشد و ۵ روز سپس از مصرفاشک مصنوعی با عفونت چشم روبه رو شوید. مگر این که پزشک تجویز کرده باشد که ۶ ماه تا یک سال اشک مصنوعی را مصرف کنید. در این صورت می‌تواند اگر داروی شما قبل از این زمان همه شد، می‌توانید آن را بدون نسخه از داروخانه تهیه کنید.

آنتی‌بیوتیک‌ها؛

آنتی‌بیوتیک‌ها همان طور که گفتم، در دسته داروهای OTC قرار نمی‌گیرند اما مصرف بالایی در سرزمین دارند و عوارض بسیاری هم تشکیل می‌کنند. همانند آموکسی‌سیلین، سفکسیم، آموکسی‌کلاو و … . عوارض آنتی‌بیوتیک‌ها شامل اختلالات گوارشی، تداخل دارویی و مقاومت دارویی است.

دست از مصرف خودسرانه و طویل‌زمان داروها برداریم

داروهای OTC یا بدون نسخه هم همانند هر داروی فرد دیگر اگر طویل‌زمان و بی‌رویه مصرف شوند، سپس از مدتی اثربخشی خود را از دست خواهند داد. چون زیاد از داروها طبق معمول در بدن تشکیل مقاومت می‌کنند. این مسئله را دکتر پورقلیچ می‌گوید و اضافه می‌کند: اما مسئله مهم‌تر از مقاومت دارویی، این است که علائمی همانند درد، سوزش، التهاب و سرفه علامت می باشند و بیماری نیستند. پزشک با مشاهده این علائم به وجود یک بیماری پی می‌برد. به این علت درمانش درمان علامتی خواهد می بود. ولی بیمار نمی‌داند که علائمش مربوط به چه بیماری‌ای است و با مصرفِ برای مثال مسکن یا آنتی‌بیوتیک، فقط بیماری را سرکوب می‌کند. امکان پذیر فردی از ۳ ماه قبل، دچار تومور مغزی باشد و نداند و با مصرف مسکن، فقط جهت سرکوب آن شود. وگرنه تومور در جای خود باقی است.

این پزشک عمومی ادامه می‌دهد: بعضی اوقات پزشک، دارویی را برای زمان محدودی تجویز می‌کند اما فرد از آن به سپس هر بار مریض شد، آن دارو را از داروخانه می‌خرد و مصرف می‌کند. در حالی که امکان پذیر پزشک آن دارو را فقط برای دو هفته یا نهایتا یک ماه دستور داده باشد. اگر پزشک برای شما برای مثال اُمپرازول تجویز کرد و سپس از یک ماه هم چنان بهبود اشکار نکردید، دیگر نباید یک ماه دیگر هم آن را خودسرانه مصرف کنید. احتمالا اگر به همان پزشک مراجعه کنید، این بار شما را برای آندوسکوپی بفرستد تا ببیند مشکل دقیقا از کجا است. بعد بهتر است دست از مصرف خودسرانه و طویل‌زمان داروها برداریم تا سلامت‌مان به خطر نیفتد.