راهنمای جامع پیشگیری و کنترل بیماری کلیوی ناشی از دیابت؛ توصیههای کلیدی پزشک متخصص, بیماری کلیوی ناشی از دیابت یکی از شایعترین و خطرناکترین عوارض جانبی دیابت است که در صورت تشخیص نکردن به موقع، میتواند به نارسایی کلیوی پیشرفته و نیاز به دیالیز یا پیوند کلیه منجر شود.
دکتر زهرا لطفی، عضو هیأت علمی گروه نفرولوژی دانشگاه علوم پزشکی مشهد، در گفتوگویی با خبرگزاری راسخ، نکات حیاتی درباره پیشگیری، تشخیص و درمان این بیماری را تشریح کرده است.\نقش حیاتی کلیهها و خطر نارسایی ناشی از دیابتکلیهها با فیلتراسیون خون، دفع مواد زائد، نمک و آب اضافی، نقش بنیادینی در حفظ تعادل بدنی ایفا میکنند.
دیابت به عنوان یکی از مهمترین عوامل نارسایی کلیوی، به طور خفیف و بیعلائم پیش میرود تا زمانی که بیش از ۸۰ درصد کارکرد کلیه از بین رفته باشد.\آلبومینوری؛ زنگ خطر اولیه بیماری کلیویوجود آلبومین در ادرار (آلبومینوری) نشاندهنده آسیب به واحدهای فیلتراسیون کلیه است. در افراد دیابتی، حتی مقادیر کم آلبومین (میکروآلبومینوری کمتر از ۳۰۰ میلیگرم در روز) هشداردهنده خطر بالا برای بیماریهای قلبی و کلیوی است.
باید در دیابت نوع ۱، حدود ۵ سال پس از تشخیص و در دیابت نوع ۲، بلافاصله از زمان تشخیص و سپس سالیانه یکبار انجام شود.
فرکانس مراجعات بعدی بر اساس نظر نفرولوژیست و میزان درگیری کلیه تعیین میگردد.\عوامل ریسک قابل تغییر و غیرقابل تغییرسابقه خانوادگی بیماری کلیوی و تعلق به قومیتی خاص (آفریقایی، آمریکایی، هندی و…) از عوامل غیرقابل تغییر هستند. در مقابل، عوامل قابل کنترل شامل کنترل ناکافی قند خون، اضافه وزن و چاقی، سیگار، فشار خون بالا و کلسترول بالا میباشند.
۷٪ یا کمتر (معادل میانگین قند ۱۵۰ میلیگرم/دسیلیتر) است. حتی کاهش اندک در میتواند خطر عوارض را به طور قابلتوجهی کاهش دهد.
آزمایش هر ۳ ماه یکبار برای ارزیابی کنترل قند طولانیمدت توصیه میشود.\مدیریت فشار خون و نقش داروهای ACE و ARBفشار خون بالا در دیابت نوع ۱ معمولاً سالها پس از تشخیص و در نوع ۲ اغلب از همان ابتدا وجود دارد. کنترل شدید فشار خون در دیابتیها حیاتی است.
داروهای مهارکننده آنزیم مبدل آنژیوتانسین (ACE ) و مسدودکننده گیرنده آنژیوتانسین گزینههای طلایی هستند، زیرا علاوه بر کاهش فشار خون، دفع آلبومین ادرار را کاهش داده و پیشرفت بیماری کلیوی را مهار میکنند.
اغلب بیماران به ترکیب دو یا چند دارو نیاز دارند.\تغییرات سبک زندگی؛ ستون فقرات پیشگیریسبک زندگی سالم شامل رژیم غذایی کم نمک و داش (DASH) با تمرکز بر میوه، سبزیجات و لبنیات کمچرب، فعالیت بدنی منظم، کاهش وزن، ترک سیگار و اجتناب از الکل است.
این تدابیر غیردارویی برای همه بیماران با فشار خون بالا تجویز میشوند.\نکات حیاتی برای مادران دیابتی در دوران بارداریزنان مبتلا به بیماری کلیوی دیابتی باید پیش از بارداری با نفرولوژیست و متخصص زایمان مشورت کنند. کنترل دقیق قند و فشار خون، کلید بارداری سالم است.
نکته بسیار مهم داروهای ACE و ARB در دوران بارداری منع هستند (تاراتوژنیک) و باید پیش از بارداری قطع یا جایگزین شوند.\پیامدهای عدم مراقبه و اهمیت مراجعه به موقعبدون مدیریت صحیح، بیمار ناگزیر به روشهای جانشینی کلیه (دیالیز هیمو/پریتونئال یا پیوند) خواهد شد. مراجعه منظم به کلینیکهای دیابت و نفرولوژیستها، تضمینکننده تشخیص زودرس، تدوین برنامه درمانی فردی و پیشگیری از عوارض ناگوار است.