نیروی هوایی عراق با جنگنده‌های اف‌۱۶، ال-۱۵۹ و سسنا اک-۲۰۸ باز‌سازی شد

نیروی هوایی عراق در دوران پس از صدام حسین یک رنسانس کامل را تجربه کرده است. این نیرو در زمان صدام حسین پیشرفته بود و جنگنده‌های مدرن شوروی را در اختیار داشت، اما پس از جنگ با ایران، حمله به کویت و جنگ اول خلیج فارس، به شدت تضعیف گردید و در طول حمله ایالات متحده که به سقوط صدام انجامید، بخش‌های باقی‌مانده نابود شدند.

با این حال در سال‌های اخیر و به دنبال ظهور داعش، نیروی هوایی عراق با پشتیبانی ایالات متحده وارد یک دوره باز‌سازی شد که مهم‌ترین بخش آن تأمین جنگنده‌های آمریکایی اف‌۱۶ بوده است.

اگرچه اف‌۱۶ پرچم‌دار واقعی این رنسانس است، اما تنها هواپیمای جنگی نیست که در این تولد مجدد نقش داشته. علاوه بر اف‌۱۶، هواپیما‌های نظامی دیگری نیز وجود دارند که به دور شدن این نیرو از جنگنده‌های طراحی شده توسط شوروی در دوران جنگ سرد کمک کرده‌اند، مانند میگ-۲۳، میگ-۲۵ و میگ-۲۹.

کاروان رزمی سسنا اک-۲۰۸

قبل از ورود اف‌۱۶ یا حتی دومین پرنده جنگی در این لیست به عراق، این هواپیما بود که به نیروی هوایی عراق اجازه داد با گروه تروریستی داعش مبارزه کند. اکنون، برخلاف تصور رایج که نام سسنا با هواپیما‌های مسافربری گره خورده است، این هواپیما به عنوان یک پلتفرم رزمی سبک در عملیات‌های ضد شبه‌نظامیان کارآمد بوده است.

کاروان رزمی اک-۲۰۸ یک هواپیمای تهاجمی سبک است که توسط شرکت آلیانت تک‌سیستمز (ATK) وابسته به نور‌تراپ گرامن ساخته شده. این هواپیما بر پایه سسنا ۲۰۸ کاروان، یک هواپیمای مسافربری و کاربردی دهه ۱۹۸۰، با افزودن قابلیت‌های جاسوسی، نظارت و پایش، به یک هواپیمای ضد شبه‌نظامیان (COIN) تبدیل شده است. نیروی هوایی عراق دست‌کم دو فروند از این هواپیما را در اختیار دارد و حداکثر سرعت کروز آن نزدیک به ۳۴۲ کیلوم‌تر بر ساعت است.

خلبانان عراقی در انهدام اهداف زمینی داعش با این هواپیما‌ها مهارت کامل نشان دادند و حتی پس از عملیاتی شدن جنگنده‌های دیگر، از آن‌ها استفاده کردند. متاسفانه در ۱۶ مارس ۲۰۱۶، دست‌کم یک فروند سسنا متعلق به نیروی هوایی عراق در نزدیکی کرکوک سقوط کرد. دولت عراق علت را مشکل فنی اعلام کرد، در حالی که داعش ادعا کرد با شلیک ضد هوایی ۵۷ می‌لی‌متری آن را هدف قرار داده. در این سانحه هر سه خدمه جان باختند.

آرو ال-۱۵۹ آلکا

حداقل یکی از متحدان آمریکا در ناتو، جمهوری چک، نیز در رنسانس نیروی هوایی عراق نقش داشته است. هواپیمای ال-۱۵۹ آلکا یک جنگنده سبک مادون‌صوت و آموزشی پیشرفته است که توسط شرکت آرووودوچودی در چک توسعه یافته. اولین پرواز آن در ۴ اوت ۱۹۹۷ انجام شد و در آوریل ۲۰۰۰ در نیروی هوایی چک عملیاتی گردید. عراق در اوایل ۲۰۱۵ قراردادی برای خرید ۱۴ فروند (۱۲ تک‌سرنشینه ال-۱۵۹‌ای و دو دو‌سرنشینه ال-۱۵۹‌تی۱) امضا کرد و تا ۲۰۲۴ نزدیک به ۱۰ فروند در حالت عملیاتی در خدمت هستند.

ژنرال انور حمد امین، فرمانده وقت نیروی هوایی عراق، در نوامبر ۲۰۱۷ درباره اثربخشی این پرنده بیان کرد آلکا نقش مهمی در شکست داعش ایفا کرده. آن‌ها به عنوان بخشی از نیرو‌های رزمی ما به پرواز درآمدند، همراه با کاروان‌ها، سو-۲۵‌ها و اف‌۱۶‌ها در عملیات‌های سراسر شمال و شمال غربی عراق برای آزاد‌سازی فلوجه، رمادی، راوه، تل‌عفر، نویجه و موصل مشارکت داشتند.

اولین مأموریت رزمی آلکا در ۱۲ ژوئن ۲۰۱۶ انجام شد، وقتی دو جنگنده هر کدام با دو بمب ام‌کی-۸۲ اهداف داعش را با موفقیت هدف قرار دادند. اظهارات ژنرال امین نشان می‌دهد که نیروی هوایی عراق تمام جنگنده‌های ساخت شوروی دوران صدام را از دست نداده و آمار‌ها حکایت از داشتن ۲۱ فروند سوخوی سو-۲۵ فرا‌گفوت در ناوگان دارد.

اف-۱۶ فایتی فالکن

دو فروند اول اف-۱۶‌های نیروی هوایی عراق در ژوئن ۲۰۱۵ در پایگاه هوایی بلد فرود آمدند، رویدادی که باعث شادی عظیم سربازان عراقی شد. بر اساس آمار‌های WDMMA، در کل ۲۶ فروند جنگنده اف-۱۶‌آی‌کیو در ناوگان دیده می‌شود که دو فروند از آن‌ها در حوادثی در ۲۰۲۱ از بین رفته‌اند. جوزف ترویتیک در مه ۲۰۲۳ با استناد به گزارش‌های اطلاعاتی آمریکا نوشت اف-۱۶‌های عراق همچنان قابل‌اعتماد‌ترین پلتفرم شلیک هستند. عراق از هلیکوپتر‌های می-۲۸ یا می-۳۵ روسی، پهپاد‌های چ-۴ چینی و جنگنده‌های ال-۱۵۹ چک برای حملات علیه داعش در سه ماهه اول ۲۰۲۳ استفاده نکرده است.

ناوگان عراق شامل ۳۴ فروند اف-۱۶‌آی‌کیو (ترکیبی از تک و دو سرنشینه) با قابلیت مأموریت ۶۶ درصدی است و نیروی هوایی می‌تواند مأموریت‌های هوا به زمین را با قطعات و پرسنل موجود انجام دهد. گزارش اضافه می‌کند هواپیما‌های ساخت روسیه در ناوگان عراق به دلیل ناتوانی در تأمین قطعات ناشی از تحریم‌های جنگ اوکراین، در وضعیت نامناسبی قرار دارند.