راهکارهای طبیعی و بیعوارض برای آرامسازی اعصاب به جای مصرف دارو, بسیاری از افراد برای کنترل استرس و اضطراب به سمت داروهای شیمیایی یا گیاهی میروند، اما متخصصان طب سنتی معتقدند که مصرف بیش از حد این داروها میتواند عوارضی داشته باشد که از منفعت آنها بیشتر است.
دکتر علیرضا یارقلی، متخصص طب ایرانی، در گفتوگویی با خبرگزاری راسخ تأکید کرد که دارو تنها یک راهکار موقت است و تا زمانی که ریشه اصلی مشکل برطرف نشود، اسایش پایدار محقق نخواهد شد. دیدگاه طب ایرانی درباره مصرف داروهای اعصاب دکتر یارقلی میگوید در طب ایرانی مشکلی با ذات دارو نداریم، مسئله در مصرف بیش از حد آنهاست.
حل نمیکند. دارو میتواند به طور موقت علائم را مهار کند تا فرد بتواند تصمیم درست بگیرد، اما جایگزین رفع علت اصلی نمیشود.
ردهبندی داروها در طب سنتی در طب ایرانی داروها بر اساس میزان سمیت و عوارض به چهار درجه تقسیم میشوند. داروهای درجه ۱ و ۲ که سمیت کمی دارند، برای مصرف عمومی پیشنهاد میشوند. داروهای درجه ۴ نیز در شرایط خاصی مانند درمان سرطان کاربرد دارند.
تنفس عمیق کلید فوری آرامش یکی از موثرترین جایگزینهای طبیعی دارو، تکنیکهای تنفس است. روشهای ۴-۸-۴ یا ۳-۶-۳ (۴ ثانیه نفس کشیدن، ۸ ثانیه حبس نفس، ۴ ثانیه نفس رها کردن) به سرعت سیستم عصبی پاراسمپات را فعال و استرس را کاهش میدهند. تنفس یکدرمیان (نفس کشیدن از یک بینی و رها کردن از بینی دیگر) نیز اثرات آرامبخشی قوی دارد.
ورزش و ریلکسیشن برای رها کردن تنش فعالیتهای بدنی که شامل انقباض و شل کردن عضلات میشوند، مانند یوگا، ایروبیک و تکنیکهای آرامسازی پیشرفته (ریلکسیشن)، به ترشح اندورفین کمک کرده و اضطراب را کاهش میدهند.
نقش خواب و روابط اجتماعی خواب زود در شب و بیدار شدن در ساعات اول صبح (بین ۴ تا ۵) همسو با ساعت بیولوژیک بدن، تعادل عصبی را تضمین میکند. همچنین حضور در جمعهای خانوادگی و دوستانه، حس امنیت را تقویت کرده و برخی از اضطرابهای اجتماعی را به سرعت مهار میکند. تغذیه متناسب با اعتدال مزاج غذاهای نزدیک به اعتدال مزاج (مانند آبگوشت، قرمهسبزی، قیمه و خورش بادام) آرامبخش هستند.
در مقابل، غذاهای پرادویه، چرب و شور استرس را تشدید میکنند. در میان دمنوشها، بهلیمو (بادرنجبویه) کمعوارضترین گزینه است. اسطخودوس، گلگاوزبان و سنبلتیو نیز سنتیترین دمنوشهای آرامبخش هستند، با این حال مصرف زیاد گلگاوزبان برای بیماران فشار خون بالا توصیه نمیشود. ارومتر و قدرت عطرها بوییدن عطرهای طبیعی مانند خیار، سیب، به، پرتقال و نارنگی از سریعترین راههای ایجاد اسایش است، چون مستقیماً بر سیستم لیمبیک مغز اثر میگذارند.
دکتر یارقلی توصیه میکند برای آرامسازی از عطرهای گرم و تر استفاده شود، مگر در اوج گرما که عطرهای سرد میتوانند متعادلکننده باشند. اصل کلی این است که عطر باید فرد را به سمت اعتدال سوق دهد.