مستند در جستجوی تختک‌نشین‌ها؛ از دامداری در هامون تا قاچاق سوخت

شیرزایی توضیح داد که تختک‌نشین‌ها اقوام قدیمی سیستان بودند که در دل دریاچه هامون به دامداری و پرورش گاو سیستانی مشغول بودند، اما خشکسالی‌های پی در پی باعث از بین رفتن این اجتماع و نسل اصیل گاو سیستانی شد.

واژه‌های تختک و تختک‌نشین از زبان محلی ریشه دارد و به مردمی اشاره دارد که در جزیره‌های هامون گله‌داری می‌کردند؛ این فضا‌ها به مرور زمان به محل زیست مشترک انسان و دام تبدیل شدند.

کارگردان اظهار کرد که منابع مکتوب و سازمان‌یافته‌ای درباره تختک‌نشین‌ها وجود ندارد و پژوهش فیلم بر پایه تحقیقات می‌دانی و تصاویر کمی از دهه ۱۳۵۰ که از منابع شخصی جمع‌آوری شده است، پیش رفته است.

شیرزایی بر لزوم اجماع جهانی برای حل مسئله هامون تأکید کرد و گفت در شرایط فعلی فردی در هامون نمانده است و مشکل کم‌آبی ناشی از کاهش بارندگی است که نیازمند اقدامات بین‌المللی می‌باشد.

او افزود که پروژه فیلم‌برداری پنج سال طول کشید تا بتوانند تداوم آب در هامون را ثبت کنند، اما حداقل دو بار آب جاری شد و مجددا خشک گردید؛ خشکسالی فرا‌گیر در سیستان و بلوچستان تولیدات کشاورزی مانند خرما و مرکبات را دچار ضعف جدی کرده است.

گزارش که تختک‌نشین‌ها به دلیل سختی شرایط جوی و کمبود حمایتی دولتی، گاو‌های خود را به نیمی قیمت به قصاب‌ها فروختند و با درآمد حاصل به سمت قاچاق سوخت و اخیرا طرح رزاق سوق یافتند؛ شیرزایی تأکید کرد که نگهداری دام در این شرایط تنها نابودی سرمایه است.

کارگردان بیان کرد که ساخت این مستند یک الزام شخصی بوده است، اما فقدان آرشیو تصویری و مهاجرت تختک‌نشین‌ها باعث شد ساختار فیلم به صورت نریشن‌محور تدوین گردد تا اطلاعات کامل به مخاطب منتقل شود.

شیرزایی نقش تلویزیون را در فرهنگ‌سازی زیست‌محیطی حیاتی دانست و گفت که نه تنها سیستان بلکه اکثر اقلیم‌های کشور در دهه اخیر با بحران‌های آب، ریزگرد و فرونشست روبرو هستند؛ رسانه ملی باید با تمام توان در این زمینه فعال باشد.

بر اساس این گزارش، مستند در جستجوی تختک‌نشین‌ها امشب سه‌شنبه ۲۹ آبان ماه ساعت ۲۱ از شبکه مستند سیما پخش می‌شود و بازپخش‌های آن فردا چهارشنبه ۳۰ آبان ماه ساعت ۹ صبح و ۲۴ انجام خواهد شد.