کمیسیون فرهنگی مجلس: بودجه‌های فرهنگی دریافت می‌شوند اما اهدافشان فرا‌موش می‌شود

به گزارش راسخ، رئیس‌جمهور لایحه بخش اول بودجه سال آینده را که بیش‌تر مربوط به درآمد‌های بخش‌های مختلف است، به مجلس شورای اسلامی تقدیم کرده است. در روز‌های جاری کمیسیون‌های تخصصی مجلس بر اساس مأموریت‌های خود، این لایحه را مورد بررسی و بازدید قرار خواهند داد.

مسئله‌ای که در سال‌های اخیر و به‌ویژه سال گذشته مورد توجه قرار گرفته، رشد ۹ درصدی بودجه فرهنگی کشور است. احمد راستینه، نماینده مجلس، به این موضوع اشاره کرد که در سال ۱۳۹۹ سهم بودجه فرهنگی از بودجه عمومی ۴ دهم درصد بوده، اما اکنون این سهم به ۳.۵ درصد افزایش یافته است. او افزود که سهم ورزش و جوانان با رشد ۱۹۰ درصدی، بیش‌ترین درصد رشد بودجه‌ای را به خود اختصاص داده است.

اعتبارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از سیاست‌های اجتماعی ۳۶ هزار می‌لیارد تومان برآورد شده است. برخی تصور می‌کنند تا معیشت مردم درست نشود نباید به فرهنگ پرداخته شد، اما تجربه نظام‌های اروپایی و آمریکایی نشان می‌دهد که بدون فرهنگ، اقتصاد و معیشت نیز رشد نخواهد کرد. در همین راستا، منشور المپیزم در حال حاضر به مصیبتی جهانی در حوزه فرهنگ تبدیل شده و فرهنگ انسانی را تخریب می‌کند.

در این میان، بودجه صدا و سیما نیز رشد قابل توجه‌ی داشته است. بسیاری در فضای مجازی و برخی رسانه‌ها به این افزایش توجه کرده‌اند؛ اکنون که شاهد رشد بودجه فرهنگی و به‌ویژه سازمان صدا و سیما هستیم، انتظار می‌رود جهشی در ساخت سریال، به‌ویژه آثار فاخر، اتفاق بیفتد.

صدا و سیما در عرصه زیرساختی و ساخت آثار فاخر قدم‌هایی برداشته که تا این لحظه انتظارات را برآورده نکرده است. ساخت سریال سلمان فارسی شدت بیش‌تری گرفته، نسخه سینمایی سریال موسی (ع) به جشنواره فیلم فجر راه یافته و مهمان‌کشی و چند اثر فاخر دیگر در دستور کار قرار دارد.

با این حال، بسیاری از دغدغه‌مندان و اعضای جدید کمیسیون فرهنگی مجلس معتقدند این انتظارات بیش‌تر از این است. بار‌ها شنیده‌ایم که باید برای تولید محتوا درصدا و سیما اعتبارات بسیار بیش‌تری در نظر گرفته شود تا در عرصه ملی و جهانی حرفی برای گفتن داشته باشیم و در حوزه فرهنگ موفق باشیم.

بخش عمده‌ای از انتقادات به سمت تبلیغات گسترده بازرگانی متمرکز است. این انتظار تا کنون برآورده نشده و همچنان وسعت آگهی‌های بازرگانی روی آنتن تلویزیون مشهود است. هرچند مدیران تلویزیون چندین بار این مسئله را بیان کرده و از جستجوی راهکار جلوگیری از زیاده‌روی تبلیغات لوکس، لاکچری و اغوای مخاطب خبر داده‌اند.

این گستردگی تبلیغات به سمت شبکه نمایش‌خانگی و پلتفرم‌های اشتراک‌محور هم گسترش یافته، جایی که صدا و سیما نظارت مستقیم بر آن دارد.

احمد راستینه در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم بیان کرد فراهم کردن اعتبار از محل تبلیغات به هویت و ماهیت فرهنگی-دانشگاه‌ی صدا و سیما صدمه زده، اما صدا و سیما ناگزیر است برای تامین مصارف خود به سمت درآمد‌های تبلیغاتی برود. به این دلیل، الزام دارد مجلس و دولت سهم صدا و سیما را از محل درآمد‌های تبلیغاتی کاهش دهند و به طور جدی برای گسترش زیرساخت‌ها و شبکه‌های رسانه ملی و افزایش و ترقی کیفیت تولید فیلم و سریال اقدام کنند، تا سهم بودجه رسانه ملی متناسب با توقعاتی که از این سازمان داریم، افزایش یابد.

او کد دار شدن بودجه صدا و سیما را مسئله دیگری دانست که احسان قاضی‌زاده هاشمی، عضو کمیسیون فرهنگی در دوره قبلی مجلس و دبیر سابق شورای نظارت بر صدا و سیما، به آن اشاره کرده بود. این امر باعث می‌شود بودجه‌ها، به‌ویژه برای آثار فاخر، بهتر و دقیق‌تر تخصیص یابد، چرا که با کد دار شدن، تخصیص بودجه‌ها برنامه‌محور شده است.

در خصوص انتقادات به بودجه صدا و سیما که انتظار می‌رود با رشد بودجه‌ای، کمتر به سمت آگهی‌های بازرگانی برود یا حداقل تولید و پخش آگهی‌ها هدفمند‌تر شود، با حجت‌الاسلام حسن اخلاقی‌امیری، عضو کمیسیون فرهنگی مجلس شورای اسلامی، گفت‌وگو انجام شد.

وی در این گفت‌وگو اشاره کرد در وهله اول انتظار ما این است که مجموعه‌های گوناگون انتظارات خود را در ایام بودجه به کمیسیون ارائه دهند. پیشن‌هاداتی را ثبت کنند که گاهی یک جمله در لایحه بودجه که برنامه سالیانه دولت است، می‌تواند تحولی را در یک بخش ایجاد کند.

حجت‌الاسلام اخلاقی‌امیری با تأکید ادامه داد یکی از ایراداتی که مجموعه‌ها دارند این است که بودجه‌ها را می‌گیرند اما اهداف بودجه را فرا‌موش می‌کنند. به‌ویژه صدا و سیما مصوبات را می‌گیرد و به سراغ کار‌های خود می‌رود. این موضوع بعد نظارتی مجلس را زیر سوال می‌برد و عیب و اشکالاتی که رسانه‌ها نقل می‌کنند، به عدم نظارت کافی بر مصوبات کمیسیون فرهنگی برمی‌گردد. در دوره جدید عزم ما این است که نظارت خود را تقویت کنیم تا شاهد اتفاقات بهتر و رو به رشد‌تر باشیم.

بودجه‌های فرهنگی با وجود تمام نقاط ضعف و قوتی که در اجرای آن‌ها وجود دارد، نیاز به تقویت دارند. قطعا این ضرورت نیز مشهود است که عدالت فرهنگی در تخصیص بودجه محقق شود. با دقت به سخنان عضو کمیسیون فرهنگی در گفت‌وگو با خبرنگار تسنیم، انتظار می‌رود بودجه‌های فرهنگی مؤثر‌تر تخصیص یابند، به‌ویژه در بخش‌هایی که تأثیرگذاری بیش‌تری دارند.

اکنون، حوزه تولید فیلم و سریال درصدا و سیما اهمیت بسیار زیادی دارد و انتظار می‌رود با تخصیص و بهره‌برداری صحیح از بودجه، کار‌های مؤثر‌تر و ماندگار‌تری شاهد باشیم. این حوزه‌ها نیاز به تقویت دارند و باید سایر مجموعه‌ها نیز در کنار مراکز تولید فیلم و سریال قرار گیرند تا فرآیند بهتر و اصولی‌تری پیش رود.