بزرگترین جتهای سیاهچاله در جهان کشف شد؛ ستونهای غولپیکر پورفیریون با طول ۲۳ میلیون سال نوری

بزرگترین جتهای سیاهچاله در جهان کشف شد؛ ستونهای غولپیکر پورفیریون با طول ۲۳ میلیون سال نوری, دانشمندان در اعماق کیهان بزرگترین جتهای سیاهچالهای را شناسایی کردهاند که طول آنها به ۲۳ میلیون سال نوری میرسد. این دو ستون عظیم ذره که از یک سیاهچاله کلانجرم منشأ میگیرند، بیش از ۱۰۰ برابر بزرگتر از کهکشان راه شیری هستند.

پیش از این، رکورد بزرگترین جتها مربوط به کهکشان بود، اما جتهای تازه کشف شده بیش از ۲۰ برابر بزرگتر از رکورددار قبلی میباشند. این کشف را محققان انستیتو تکنولوژی کالیفرنیا انجام داده و به این جتهای غولپیکر نام پورفیریون را دادهاند که در اساطیر یونانی به معنای یکی از گیگانتهاست.

کشف بزرگترین جتهای سیاهچالهای اخترشناسان با بهرهگیری از تلسکوپ LOFAR، شبکهای از حسگرهای رادیویی در کشورهای شمال اروپا، توانستند پورفیریون را رصد کنند. تلسکوپهای رادیویی قابلیت شناسایی امواج رادیویی را دارند که برای چشم انسان نامرئیاند. در مرکز این دو جت، یک کهکشان قرار دارد و در قلب آن کهکشان، شواهدی از وجود یک سیاهچاله کلانجرم مشاهده میشود.

موادی که به سمت سیاهچاله کشیده میشوند، سرنوشتهای متفاوتی تجربه میکنند برخی بلعیده میشوند، برخی در مدار دور سیاهچاله یک دیسک انباشت میسازند و بخشی دیگر تحت تأثیر میدانهای مغناطیسی شدید در دو جت با جهتهای متضاد و با سرعتی نزدیک به سرعت نور پرتاب میگردند. اگرچه جتهای سیاهچالهای با طول میلیونها سال نوری پیش از این نیز دیده شده بودند، اما ویژگی شگفتانگیز پورفیریون، صاف بودن تقریباً بینقص آن است.

در حالی که بسیاری از جتها منحنی یا زاویهدارند — مانند جتهای کهکشان که دانشمندان آنها را روحهای رقصنده نامیدهاند — پورفیریون به طور چشمگیری مستقیم باقی مانده است. معمای پورفیریون چرا این جتها اینقدر صافاند؟

فرایندهای متعددی وجود دارد که میتوانند یک جت را منحرف سازند موانعی نظیر ابرهای چگال، تغییر جهت چرخش سیاهچاله، میدانهای مغناطیسی قوی و بادهای بینکهکشانی که در اثر سقوط کهکشان میزبان در ساختارههای کیهانی بزرگتر شکل میگیرند. با این حال، به نظر میرسد پورفیریون برای حداقل ۲ میلیارد سال موفق شده است مسیر خود را از میان این موانع باز نگه دارد. این موضوع به دو دلیل یک معما محسوب میشود.

اول، این جت به ما نزدیک نیست؛ نور آن نزدیک به ۷ میلیارد سال مسیر طی کرده تا به زمین برسد. ما پورفیریون را در زمانی میبینیم که جهان تنها ۶ میلیارد سال عمر داشت. در آن دوره کیهان بسیار متراکمتر بود و موانع محیطی بر سر راه یک جت مستقیم بسیار بیشتر از امروز وجود داشت. دوم، یک جت که ثبات خود را برای ۲ میلیارد سال حفظ میکند، نیازمند تغذیه مداوم است.

این امر بدان معناست که سیاهچاله در محیطی بسیار غنی و پر از ابرهای ستارهزایی قرار داشته است. این نیز یک تضاد است، چرا که چنین محیطی مجدداً باید مانعهای بیشتری برای حفظ صاف بودن جت ایجاد کند. چگونگی تداوم ۲ میلیارد ساله این جتهای غولپیکر همچنان یک سوال بدون پاسخ است. محققان احتمال میدهند شانس یا ویژگیهای منحصر به فرد منشأ این جت در حفظ تمرکز آن نقش داشته باشد.

تیم علمی قصد دارد در آینده با رصدهای گستردهتر در طیفهای نوری متفاوت، محیط اطراف این جت را بررسی کند. نتایج این پژوهش در ژورنال معتبر منتشر شده است.