>> کشف اولین سیستم سهتایی سیاهچاله در کیهان؛ چالش برای نظریههای شکلگیری >> در سیارهکش ماکیان

>> کشف اولین سیستم سهتایی سیاهچاله در کیهان؛ چالش برای نظریههای شکلگیری >> در سیارهکش ماکیان، در فاصله ۷۸۰۰ سال نوری از زمین، یک پدیده فضایی شگفتانگیز پنهان شده است. سیستم سیاهچاله ماکیان سالها است که با رفتار خود، اخترشناسان را در حیرت نگه داشته است. اما اکنون محققان متوجه شدهاند که این سیستم در واقع یک سهتایی است، چرا که یک ستاره سوم در مدار ۷۰ هزار ساله خود به دور این جفت میچرخد.

ماکیان پیش از این یک همسفر نزدیک داشت یک ستاره با مدار ۶.۵ روزه که سیاهچاله از ماده آن تغذیه میکرد. ستاره تازه کشفشده، این جفت را به یک سیستم سهتایی منحصر به فرد تبدیل کرده است. دانشمندان اگرچه از وجود این ستاره دوم آگاه بودند، اما گمان میبرند که به سیستم ماکیان مرتبط نیست. دادههای سهبعدی تلسکوپ فضایی گایا آشکار کرد که این سه جرم آسمانی با سرعت و جهت یکسان در فضا حرکت میکنند، که گواهی بر پیوند گرانشی بین آنهاست.

این نخستین بار است که اخترشناسان سیستمی از این نوع را شناسایی کردهاند و میتواند دریچهای نوین برای درک نحوه شکلگیری سیاهچالهها گشاید. نظریه رایج بیان میکند که سیاهچالهها ناشی از انفجارهای ابرنواختری هستند، اما قدرت این انفجارها باید ستارههای هممرکز را از مدار خارج کند. کشف این سهتایی پایدار، اعتبار این نظریه را به چالش میکشد.

مکانیسم فروپاشی مستقیم کلید راز شکلگیری علمای نجوم ابرنواخترهایی را رصد کردهاند که در آنها مواد بیرونی با شدت در فضا پرتاب شده و هسته به سیاهچاله تبدیل میشود. با این حال، روی کاغذ مکانیسم دیگری به نام فروپاشی مستقیم وجود دارد. در این فرآیند، یک ستاره پرجرم بهطور کامل و بدون هیچ انفجار یا اختلال بیرونی درون خود فرو میپاشد و به سیاهچاله تبدیل میشود.

از آنجا که این مکانیسم هیچ اثر مخرب یا انفجاری ایجاد نمیکند، شواهد مشهودی از آن در دست نیست. به همین دلیل، سهتایی سیاهچاله ماکیان یک هدف پژوهشی بینظیر برای اخترشناسان محسوب میشود. سیاهچاله و ستاره دورتر با فاصلهای حدود ۳۵۰۰ واحد نجومی (معادل میانگین فاصله زمین تا خورشید) از هم جدا شدهاند. نیروی گرانشی بین آنها نسبتاً ضعیف است و یک انفجار ابرنواختری به راحتی میتوانست این پیوند را برهم بزند.

همچنین فاصله زیاد، احتمال گرفتاری ستاره کوچکتر در دام گرانشی سیاهچاله را نیز رد میکند. محققان دهها هزار شبیهسازی کامپیوتری انجام دادند و نتیجه گرفتند که بهترین توضیح این است که هر سه عضو این سیستم پیش از شکلگیری سیاهچاله، با یکدیگر پیوند گرانشی داشتهاند. این یافته مستقیماً تایید میکند که سیاهچاله از طریق مکانیسم فروپاشی مستقیم به وجود آمده است.

این کشف تا به امروز قویترین مدرک برای وجود سیاهچالههای متولدشده از فروپاشی مستقیم محسوب میشود. اکنون دانشمندان میتوانند وجود سیاهچالههایی را که تاریخچهشان با مدل ابرنواختر قابل توجیح نیست، با این مکانیسم تبیین کنند. اخترشناسان پیشبینی میکنند که کشف این سیستم نشاندهنده وجود سهتاییهای بیشتر در کیهان است که تا کنون ناشناخته ماندهاند.

رصد نمونههای بیشتر، درک ما از مکانیسم فروپاشی مستقیم و دلایل آن را به طور قابل توجهی ارتقا خواهد داد. >>